Περίληψη:
Σκοπός: Η παρούσα πτυχιακή μελέτη διερευνά την προσκόλληση σε διατροφικά πρότυπα και τις εκβάσεις γονιμότητας σε ένα δείγμα υπογόνιμων ζευγαριών που ακολούθησαν θεραπεία υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Ειδικότερα, μελετά τη σχέση μεταξύ της προσκόλλησης σε ένα υγιεινό διατροφικό πρότυπο, όπως αυτό εκτιμήθηκε με χρήση των δεικτών PURE Diet Score και HEI-2020, και της επίδρασής του σε παραμέτρους ποιότητας του σπέρματος των ανδρών και των ενδιάμεσων και τελικών εκβάσεων των γυναικών.
Μεθοδολογία: Το δείγμα αποτελούνταν από 244 υπογόνιμα ζευγάρια που ακολουθούσαν για πρώτη φορά θεραπεία εξωσωματικής γονιμοποίησης (IVF). Κατά την επίσκεψή τους στην Μονάδα πραγματοποιήθηκαν ανθρωπομετρικές μετρήσεις και συμπληρώθηκαν 3 ερωτηματολόγια, που χρησιμοποιήθηκαν για την άντληση πληροφοριών σχετικά με τα δημογραφικά, κλινικά και αναπαραγωγικά χαρακτηριστικά τους, καθώς και για την κατάσταση άγχους. Οι διατροφικές συνήθειες εκτιμήθηκαν μέσα από ερωτηματολόγιο συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων και η υιοθέτηση υγιεινών διατροφικών επιλογών με τη χρήση των δεικτών PURE Diet Score και HEI-2020, με υψηλότερη βαθμολογία στους δύο αυτούς δείκτες να υποδεικνύει μεγαλύτερη προσκόλληση στο υγιεινό διατροφικό πρότυπο. Η ποιότητα του σπέρματος αξιολογήθηκε σύμφωνα με τα κριτήρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO, 2021) και όλες οι πληροφορίες για τις ενδιάμεσες εκβάσεις της IVF (αριθμός/ποιότητα παραγόμενων ωαρίων και εμβρύων, ποσοστό γονιμοποίησης) και τα κλινικά καταληκτικά σημεία (εμφύτευση, κλινική εγκυμοσύνη και ζώσα γέννηση) αντλήθηκαν από τα ηλεκτρονικά ιατρικά αρχεία των ζευγαριών.
Αποτελέσματα: Σε σύγκριση με τους άνδρες με τη χαμηλότερη προσκόλληση στο υγιεινό πρότυπο (χαμηλότερο τριτημόριο του δείκτη PURE Diet Score), οι άνδρες με τη υψηλότερη προσκόλληση (μεγαλύτερο τριτημόριο του δείκτη PURE Diet Score) εμφάνιζαν μεγαλύτερο ολικό αριθμό σπερματοζωαρίων (75,0×106 έναντι 24,8×106, P<0,001) και συγκέντρωση σπερματοζωαρίων (40,0×106/ml έναντι 10,0×106/ml, P<0,001), υψηλότερα ποσοστά προωθητικά κινητικών σπερματοζωαρίων (25% έναντι 15%, P<0,001) και ολικών κινητικών σπερματοζωαρίων (45% έναντι 25%, P<0,001) και υψηλότερο ποσοστό μορφολογικά φυσιολογικών σπερματοζωαρίων (4,5% έναντι 3,0%, P=0,005). Ακόμη, σε σύγκριση με τους άνδρες στο χαμηλότερο τριτημόριο του δείκτη HEI-2020, οι άνδρες με τη υψηλότερη προσκόλληση σε αυτό το διατροφικό πρότυπο (μεγαλύτερο τριτημόριο του δείκτη HEI-2020) εμφάνιζαν μεγαλύτερο ολικό αριθμό σπερματοζωαρίων (71,0×106 έναντι 24,0×106, P<0,001) και συγκέντρωση σπερματοζωαρίων (40,0×106/ml έναντι 10,0×106/ml, P<0,001), υψηλότερα ποσοστά προωθητικά κινητικών σπερματοζωαρίων (25% έναντι 10%, P<0,001) και ολικών κινητικών σπερματοζωαρίων (45% έναντι 20%, P<0,001) και υψηλότερο ποσοστό μορφολογικά φυσιολογικών σπερματοζωαρίων (5,0% έναντι 3,0%, P=0,002). Στις πολυπαραγοντικές αναλύσεις, οι άνδρες με τη μεγαλύτερη προσκόλληση στο υγιεινό πρότυπο, όπως αυτό εκτιμήθηκε με χρήση των δεικτών PURE Diet Score και HEI-2020, έχουν αντίστοιχα 57%-78% και 58%-74%, υψηλότερη πιθανότητα να έχουν φυσιολογικές τιμές ολικού αριθμού, συγκέντρωσης, προωθητικής και ολικής κινητικότητας σπερματοζωαρίων.
Από τις 244 υπογόνιμες γυναίκες, σε 229 (93,9%) έγινε εμβρυομεταφορά, 138 (56,6%) είχαν επιτυχή εμφύτευση του εμβρύου, 104 (42,6%) πέτυχαν κλινική εγκυμοσύνη και 99 (40,6%) έδωσαν ζώσα γέννηση. Δεν παρατηρήθηκε σημαντική συσχέτιση των δεικτών PURE Diet Score και HEI-2020 με τον αριθμό των παραγόμενων ωαρίων/εμβρύων ή με την ποιότητα των εμβρύων και την πιθανότητα εμφύτευσής τους. Ωστόσο, σε σύγκριση με τις γυναίκες με τις χαμηλότερες βαθμολογίες στον δείκτη PURE Diet Score (χαμηλή προσκόλληση στο υγιεινό διατροφικό πρότυπο), οι γυναίκες με τις υψηλότερες βαθμολογίες στον δείκτη αυτό (υψηλότερη προσκόλληση στο υγιεινό πρότυπο), είχαν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά ζώσας γέννησης (48,5% έναντι 26,5%, P=0,038). Στις πολυπαραγοντικές αναλύσεις, οι γυναίκες στο υψηλότερο τριτημόριο των δεικτών PURE Diet Score και HEI-2020 είχαν συγκριτικά 2,39 και 2,07 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα γέννησης ζώντος τέκνου [Λόγος Σχετικών Πιθανοτήτων (95% Διάστημα Εμπιστοσύνης αυτού): 2,39 (1,07-5,35) και 2,07 (1,00-4,27) αντίστοιχα].
Συζήτηση: Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες προς την ενίσχυση της υιοθέτησης ενός υγιεινού προτύπου μπορεί να συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας του σπέρματος, τουλάχιστον μεταξύ ανδρών μελών υπογόνιμων ζευγαριών. Επιπλέον, τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι γυναίκες που επιθυμούν να τεκνοποιήσουν και λόγω προβλημάτων γονιμότητας καταφεύγουν σε θεραπείες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής έχουν αυξημένες πιθανότητες γέννησης ζωντανού τέκνου όταν ακολουθούν το υγιεινό πρότυπο με τα αποτελέσματα αυτά να συμφωνούν με εκείνα πρόσφατων μελετών σε άλλους πληθυσμούς.